Vragen en antwoorden over voorkeursrecht en windmolens

26 maart 2020

Op 19 maart 2020 vestigde de gemeenteraad van Laarbeek voorkeursrecht op een deel van het buitengebied van Mariahout. Met als doel het voeren van regie bij de eventuele komst van een kleinschalig windpark. Over dit besluit zijn veel vragen gekomen. Hieronder vindt u de antwoorden daarop.

Algemeen over het besluit

  1. Waarom neemt de raad uitgerekend nú dit besluit? Terwijl er zoveel op zijn kop staat door de corona-crisis en er geen informatiebijeenkomst kan komen?
  2. Welke besluitvorming heeft al eerder plaatsgevonden?
  3. Wat is er nu eigenlijk besloten?
  4. Waarom zo’n groot gebied?
  5. Waarom wordt dit gebied aangewezen, en niet ergens anders? 
  6. De gemeente zegt dat dit besluit in het belang is van de inwoners. Hoe zit dat?

Wat is de planning voor het proces?

  1. Wanneer en hoe krijgen we meer informatie, gezien de situatie rondom het corona-virus?
  2. Wat zijn de volgende stappen van de gemeente?

Vragen van grondeigenaren 

  1. Hoe werkt voorkeursrecht?
  2. Ik wil mijn grond verkopen aan een projectontwikkelaar van windturbines, mag dat?
  3. Een projectontwikkelaar wil recht van opstal op mijn land vestigen, mag dat?
  4. Ik wil mijn grond verkopen aan een ander. Dit is niet gerelateerd aan de ontwikkeling van windturbines. Mag dat?
  5. Hoe en tot wanneer kan ik bezwaar maken op het besluit?

Algemeen over windenergie

  1. Waarom moeten we verduurzamen?
  2. Waarom overweegt de gemeente Laarbeek om windmolens te (laten) plaatsen?
  3. Waarom worden de windmolens niet eerst op zee geplaatst?
  4. Kunnen we niet beter investeren in zonne-energie?
  5. Wat zijn de regels voor een windpark?
  6. Gaat de gemeente zelf een windpark bouwen?
  7. Komt er een megawindpark?


Algemeen over het besluit

  1. Waarom neemt de raad uitgerekend nú dit besluit? Terwijl er zoveel op zijn kop staat door de corona-crisis en er geen informatiebijeenkomst kan komen?

De timing van dit besluit is ongelukkig, maar noodzakelijk. We begrijpen dat mensen vanwege corona iets anders aan hun hoofd hebben: het raakt ons allemaal. Maar sommige dingen gaan gewoon door. En dat geldt ook voor de regionale energie strategie, de RES. In de RES werkt Laarbeek met 20 andere gemeenten samen aan een regionaal plan voor duurzame energie. Dit is verplicht door het Rijk. In april wordt de conceptversie van de RES openbaar. Daar staat in dat het gebied ten noorden van Mariahout één van de kansrijke plekken is voor een windpark in hele regio. Zodra dat bekend is, kan het zijn dat grondeigenaren aanbiedingen krijgen om grond of rechten op deze grond te verkopen. Om te voorkomen dat de gemeente de regie verliest en er een project ontstaat zonder betrokkenheid van de omgeving, heeft zij nu in maart dit besluit genomen.  

  1. Welke besluitvorming heeft al eerder plaatsgevonden?

De gemeente heeft in 2019 een visie op grootschalige opwek van duurzame energie vastgesteld. Dit beleidsstuk is geldig totdat regionale afspraken zijn vastgesteld in de definitieve RES in maart 2021. Daarnaast heeft de gemeente in het genoemde gebied een voorkeursrecht gevestigd dat nog open staat voor bezwaar. Verder heeft nog geen besluitvorming over eventuele windmolens plaatsgevonden.

  1. Wat is er nu eigenlijk besloten?

Er is in de raad overeenstemming dat we als gemeente zoveel mogelijk zicht en regie willen houden op een eventuele ontwikkeling van windturbines. Zo kunnen we als gemeente onze rol goed vervullen om onze inwoners hierbij optimaal te betrekken, het landschap te beschermen en te zorgen dat iedereen kan profiteren. Daarom heeft de gemeente voorkeursrecht gevestigd. Zo weten we zeker dat we zicht en invloed houden op elke ontwikkeling in het gebied. Er is dan ook nog niets besloten over de komst van windturbines. Zover zijn we nog niet. Als er een windpark komt, dan willen we namelijk goed nadenken, samen met de inwoners en eigenaren van de grond, hoe we dat op de beste manier kunnen doen.

  1. Waarom zo’n groot gebied?

Het voorkeursrecht is gevestigd op 142 percelen in het buitengebied van Mariahout die in totaal ruim 451 hectare beslaan. Dit gebied is bepaald op basis van een paar uitgangspunten. Dit zijn:

  • Het hele zoekgebied dat in de RES als meest kansrijk wordt genoemd, is aangewezen. Uitgaande van het huidig beleid mogen er maximaal 5 windmolens worden geplaatst. Een eventueel windpark zal dus niet het hele zoekgebied in beslag nemen.
  • Het gebied heeft een duidelijk herkenbare grens (Rooijseweg, gemeentegrens, kanaal en Mariahoutsebos / De Hei). Het is voor mensen duidelijk om welk gebied het gaat.
  • Alle percelen in het gebied zijn aangewezen, behalve woningen op een perceel kleiner dan 5 hectare. Zo maken we de koop en verkoop van woningen niet lastiger voor eigenaren.

Op deze manier houden we zicht en regie op het hele gebied. Zo is er in de toekomst eventueel ruimte om op de beste plek en op de beste manier een kleinschalig windpark te ontwikkelen.

  1. Waarom wordt dit gebied aangewezen, en niet ergens anders? 

Dit gebied is het meest kansrijk voor een windpark in Laarbeek en is ook binnen de regio erg geschikt. Dit komt doordat er weinig mensen wonen en er weinig beschermde elementen zijn, zoals een historisch landschap met monumenten of een opgave voor het herstellen van een beekdal. De kavels zijn groot en het landschap is open: er is hier altijd gepionierd en een windpark zou dus relatief goed passen bij de uitstraling van het landschap. Ook ligt het net buiten de beperkingen van vliegbasis Volkel, waar een deel van de gemeente nog wel onder valt. Tenslotte is het ook relatief gemakkelijk om eventuele windmolens in dit gebied aan te sluiten op het elektriciteitsnet.

  1. De gemeente zegt dat dit besluit in het belang is van de inwoners. Hoe zit dat?

Het lijkt gek: we verminderen de rechten van grondeigenaren in het belang van de inwoners en grondeigenaren zelf. Toch is het zo. Als grondeigenaren hun grond of rechten daarop verkopen, hebben ze daarna weinig meer te zeggen over ontwikkelingen. Het kan dan zijn dat er een plan komt, waar grondeigenaren of hun buren niet achter staan. Wij proberen dit te voorkomen. Het besluit zorgt er daarom voor dat er niet zomaar iets net naast je huis gebeurt, zonder dat je op hoogte bent en vroeg in het proces hebt kunnen meepraten.



Wat is de planning voor het proces?

  1. Wanneer en hoe krijgen we meer informatie, gezien de situatie rondom het corona-virus?

We hopen zo snel mogelijk een informatiebijeenkomst te kunnen houden om mensen persoonlijk uit te leggen wat er speelt. We volgen daarbij de adviezen van het RIVM en de regering over wanneer het weer mogelijk is om bijeenkomsten te organiseren. Gezien de omstandigheden zal het college binnenkort een besluit nemen over het eventueel verlengen van de bezwaarperiode. Zo kan een informatiebijeenkomst plaats vinden voor de bezwaarperiode officieel afloopt. In de tussentijd kunt u met dringende vragen terecht bij Marieke Oteman (marieke.oteman@laarbeek.nl of bel ons algemene nummer 0492 469 700).

  1. Wat zijn de volgende stappen van de gemeente?

Naast het verspreiden van informatie over dit besluit, gaan we nog meer doen. In mei word de regionale energie strategie besproken in het college en de raad. Dit is een rapport dat samen met de regio wordt opgesteld en het opstellen daarvan is een verplichting vanuit het Rijk. Doel van deze strategie is onder andere dat regionaal wordt aangegeven wat de potentie is voor de lokale opwek van elektriciteit door windmolens en zonnepanelen. Tegelijkertijd denkt de gemeente na op lokaal niveau over hoe de omgeving optimaal betrokken wordt bij deze planvorming en welke rol zij zelf inneemt. We komen in 2020 met een uitgewerkt plan.
 


Vragen van grondeigenaren

  1. Hoe werkt voorkeursrecht?

Voorkeursrecht betekent dat als er grond of rechten op de grond worden verkocht, de verkoper ze eerst aan de gemeente moet aanbieden. De gemeente beslist dan of ze de grond of de rechten wil kopen of niet. Als de gemeente dat niet wil, mag de eigenaar het op de vrije markt verkopen.

  1. Ik wil mijn grond verkopen aan een projectontwikkelaar van windturbines, mag dat?

Nee, dat mag niet zomaar. Eerst moet u de grond aan de gemeente aanbieden. In zo’n geval kan de gemeente samen met u en de projectontwikkelaar in gesprek gaan. We kunnen samen onderzoeken of de plannen voldoen aan de voorwaarden die zijn gesteld in lokaal en regionaal beleid. De gemeente kan dan alsnog besluiten om af te zien van het voorkeursrecht en de grond niet te kopen. Als de gemeente afziet van de koop, mag u de grond aan een projectontwikkelaar verkopen. Als de plannen niet voldoen aan de gestelde eisen en voorwaarden kan de gemeente besluiten om de grond van u te kopen en met u in onderhandeling te gaan over de prijs.

  1. Een projectontwikkelaar wil recht van opstal op mijn land vestigen. Mag dat?

Nee, dat mag niet zomaar. Recht van opstal valt ook onder het voorkeursrecht, dat wil zeggen dat u deze rechten ook eerst aan de gemeente moet aanbieden. Hiervoor gelden dezelfde uitgangspunten als genoemd bij het vorige punt. Pas als de gemeente afziet van de koop, kunt u de rechten aan de projectontwikkelaar verkopen.

  1. Ik wil mijn grond verkopen aan een ander. Dit is niet gerelateerd aan de ontwikkeling van windturbines. Mag dat?

Ook in dit geval moet de grond eerst aanbieden aan de gemeente. Zo houden we zicht op wat er allemaal gebeurt in het gebied. Pas als de gemeente afziet van de koop, mag u de grond vrij verhandelen. We hebben als gemeente niet de intentie om allerlei plannen te dwarsbomen die niet gerelateerd zijn aan de ontwikkeling van windturbines. In goed overleg met de gemeente verwachten wij dat veel van deze plannen gewoon door kunnen gaan. Heeft u dit soort plannen dan kunt u contact opnemen met de gemeente.

  1. Hoe en tot wanneer kan ik bezwaar maken op het besluit?

Het besluit tot het vestigen van voorkeursrecht is officieel open voor bezwaar tot en met 1 mei 2020. Dit is 6 weken na officiële publicatie van het besluit. Alleen belanghebbenden kunnen bezwaar maken op het besluit. Dit zijn grondeigenaren op wiens perceel het voorkeursrecht is gevestigd. Gezien de omstandigheden rondom het corona-virus, zal het college zo snel mogelijk een besluit nemen of de bezwaarperiode verlengd kan worden.
U kunt uw bezwaar per post of digitaal naar ons opsturen. Hiervoor schrijft u ons een brief: een bezwaarschrift. In deze brief moet u in ieder geval de volgende dingen vermelden:

  • uw naam en adres
  • de datum van het versturen van uw brief
  • het besluit waartegen u bezwaar maakt
  • de redenen waarom u bezwaar maakt

U kunt uw brief sturen naar gemeente Laarbeek, Postbus 190 5740 AD Beek en Donk, of per e-mail via gemeente@laarbeek.nl en/of marieke.oteman@laarbeek.nl



Algemeen over windenergie

  1. Waarom moeten we verduurzamen?

Nederland heeft een opgave om de CO2 uitstoot flink te verminderen om klimaatverandering tegen te gaan. Daarom is er een klimaatakkoord gesloten met allerlei partijen, waaronder gemeenten, waarin doelen zijn gesteld voor energiebesparing en het duurzaam opwekken van energie. Ook de gemeente Laarbeek neemt hierin haar verantwoordelijkheid.

  1. Waarom overweegt de gemeente Laarbeek om windmolens te (laten) plaatsen?

De gemeente Laarbeek vindt het belangrijk om haar verantwoordelijkheid te nemen in de grote opgave die onze hele maatschappij raakt. Om niet langer afhankelijk te zijn van eindige energiebronnen en om onze gemeente leefbaar en schoon te houden, ook voor onze kinderen en kleinkinderen. Zij heeft daarvoor beleid vastgesteld en is nu samen met de overige gemeenten in de regio bezig invulling te geven aan de duurzame lokale opwek van elektriciteit. Hieruit blijkt dat alleen het leggen van zonnepanelen op daken niet genoeg zal zijn om de doelen te halen. Nogmaals, er is nog geen besluit genomen dat er een windpark gaat komen.

  1. Waarom worden de windmolens niet eerst op zee geplaatst?

Er worden ook windmolens op zee geplaatst, maar dat is niet genoeg om te voorzien in onze energievraag. Ook is de ruimte op zee beperkt. Windmolens op land zijn dus evengoed nodig. Over deze verdeling zijn afspraken gemaakt in het Nederlands Klimaatakkoord.

  1. Kunnen we niet beter investeren in zonne-energie?

Om te kunnen voorzien in de onze energievraag moeten we investeren in verschillende bronnen voor duurzame energie. Zonne-energie alleen is niet genoeg. Daarom onderzoekt de gemeente of ook windenergie benut kan worden. Daarnaast produceren windmolens efficiënter energie dan zonnepanelen. Er is minder ruimte nodig bij wind voor dezelfde hoeveelheid energie.

  1. Wat zijn de regels voor een windpark?

De gemeenteraad heeft vorig jaar regels opgesteld voor als er een windpark in Laarbeek zou komen. In het huidige beleid mogen er maximaal 5 windmolens komen. Deze moeten uiteraard voldoen aan de wettelijke regels die zijn opgesteld door het Rijk en de provincie. Het Laarbeeks beleid heeft nog aanvullende regels. De windmolens moeten geplaatst worden zodat de omwonenden er zo min mogelijk last van hebben en het landschap zo min mogelijk wordt verstoord. Ook is het belangrijk dat inwoners moeten kunnen profiteren van een project. Dit kan op verschillende manieren: doordat inwoners aandelen kunnen hebben; doordat een deel van de winst wordt ingezet in projecten voor het landschap, het dorp of verdere verduurzaming van de gemeente. Of doordat het project ook andere voorzieningen aanlegt, waar inwoners van profiteren. Hierover moeten inwoners kunnen meepraten in de voorbereiding van een plan.

  1. Gaat de gemeente zelf een windpark bouwen?

Allereerst onderzoeken we natuurlijk of we wel een kleinschalig windpark zouden willen in onze gemeente, en waar dat dan passend zou kunnen zijn. Of we deze als gemeente dan zelf gaan bouwen, weten we nog niet. We onderzoeken verschillende mogelijkheden, zoals een windpark bouwen in (gedeeltelijk) eigendom van de gemeente, het ondersteunen van een coöperatie, of het werken met een ontwikkelaar die het beste bij onze wensen past. De antwoorden op deze vragen moeten in de loop van 2020 duidelijk worden.

  1. Komt er een megawindpark?

Nee, er komt geen megawindpark, we gaan niet het hele zoekgebied vol zetten. We gebruiken de komende tijd om te kijken of, en waar, een windpark mogelijk zou zijn. Daarbij houden we ons aan de wens van de gemeenteraad en het huidige beleid om één park van maximaal 5 molens te realiseren. Voordat er werkelijk een windmolen staat, zijn we jaren verder en hebben inwoners nog op diverse momenten de mogelijkheid om mee te denken.