Monument, vergunning

Bij de beoordeling van een pand als beschermd monument let de gemeente op:

  • de architectonische waarde in historisch verband. Dit betekent dat de bouwstijl van het pand typerend is voor een bepaalde periode of zeldzaamheid;
  • een lokale historische waarde. Er hebben bijvoorbeeld beroemde mensen gewoond;
  • typische kenmerken voor de regio;
  • cultuurhistorische waarde.

Beschermde monumenten
De wet noemt twee soorten beschermde monumenten. De beschermde archeologische monumenten en de beschermde monumenten die geen archeologisch monument zijn. Deze laatste soort wordt ook beschermde gebouwde monumenten genoemd en hiervoor is een omgevingsvergunning vereist als u werkzaamheden wilt uitvoeren aan het monument (zie hieronder). Voor werkzaamheden aan archeologische monumenten is geen omgevingsvergunning vereist, maar moet u een archeologische monumentenvergunning aanvragen.

Vergunning nodig
Voor alle werkzaamheden waardoor het monument wordt ontsierd of in gevaar wordt gebracht moet u een omgevingsvergunning aanvragen. Voor beschermde gebouwde monumenten moet u voor de volgende werkzaamheden een omgevingsvergunning hebben:

  • U wilt het monument slopen, verstoren, verplaatsen of in enig opzicht wijzigen.
  • U wilt het monument herstellen of (laten) gebruiken op een wijze waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht.

Geen vergunning nodig
Voor de volgende werkzaamheden aan het monument hebt u geen omgevingsvergunning nodig:

  • Het opschuren en schilderen in dezelfde kleur.
  • Vervangen van kapotte ruiten.
  • Opstoppen van rieten daken.
  • Vervangen van dakpannen.

De aanvraag omgevingsvergunning
Bij het aanvraagformulier omgevingsvergunning moet u onder meer de volgende gegevens overleggen:

  • situatietekening schaal 1:1000;
  • plattegrond schaal 1:100 van iedere bouwlaag met maatvoering en de bestemming van de ruimte;
  • alle gevelaanzichten en relevante doorsneden schaal 1:100. 

Omgevingsloket online
Vanaf 1 oktober 2010 kunt u via het Omgevingsloket online:

  • een vergunningcheck doen. U ziet dan of u wel of niet een omgevingsvergunning moet aanvragen of dat u een melding moet doen;
  • een omgevingsvergunning aanvragen. Dit kan digitaal of op papier. Dient u het aanvraagformulier digitaal in dan hebt u een DigiD inlogcode nodig. Meer informatie over DigiD vindt u op www.digid.nl. Wilt u voor uw bedrijf een aanvraag digitaal indienen, dan hebt u eHerkenning nodig. Meer informatie vindt u op www.eherkenning.nl;
  • een melding doen. Voor veel activiteiten hebt u geen omgevingsvergunning nodig, maar moet u wel een melding doen;
  • de voortgang van de door u ingediende aanvraag volgen.

Vooroverleg
Voordat u een vergunningaanvraag indient kunt u het best contact opnemen met de gemeente over de werkzaamheden die u wilt uitvoeren. In dit vooroverleg worden de verwachtingen van u en de gemeente duidelijk en kunt u eventueel voorkomen dat u een aanvraag indient die later wordt afgewezen.

Rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten
Voor de procedure van de vergunningverlening is het van belang onderscheid te maken tussen rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten:

  • Rijksmonumenten zijn gebouwen van minimaal 50 jaar oud die landelijk gezien een bepaalde cultuurhistorische, architectuurhistorische en/of stedenbouwkundige waarde vertegenwoordigen.
  • Gemeentelijke monumenten hebben meer een lokale betekenis. De taak van de gemeente respectievelijk de monumentencommissie is het beoordelen van gebouwen en het verlenen van vergunningen en subsidie voor onderhoud van deze gebouwen.

Aanvraag vergunning gemeentelijke monumenten
De procedure voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor werkzaamheden die u wilt uitvoeren aan een gemeentelijk monument (of provinciaal monument) gaat als volgt:

  • U vult het aanvraagformulier volledig in en stuurt het met de benodigde documenten digitaal of per post naar de gemeente.
  • De gemeente stuurt u een ontvangstbevestiging.
  • De gemeente vraagt bij de beoordeling van de aanvraag advies aan de gemeentelijke monumentencommissie. Bij de vergunningaanvraag voor een provinciaal monument vraagt de gemeente advies aan het provinciale steunpunt monumentenzorg.
  • De gemeente beslist binnen 8 weken na ontvangst van de aanvraag of de omgevingsvergunning wordt verleend. Deze termijn kan met 6 weken worden verlengd.
  • Beslist de gemeente niet binnen de termijn, dan wordt de vergunning automatisch (van rechtswege) verleend.
  • Bent u het niet eens met het besluit van de gemeente dan kunt u binnen 6 weken na de bekendmaking van het besluit bezwaar maken bij de gemeente. Daarna kunt u in beroep gaan bij de bestuursrechter.

Aanvraag vergunning rijksmonumenten
De procedure voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor werkzaamheden die u wilt uitvoeren aan een rijksmonument wijkt af van die voor een gemeentelijk monument:

  • U vult het aanvraagformulier volledig in en stuurt het met de benodigde documenten digitaal of per post naar de gemeente.
  • U krijgt een ontvangstbevestiging.
  • De gemeente vraagt bij de beoordeling van de aanvraag advies aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Gaat het om rijksmonumenten gelegen buiten de bebouwde kom dan vraagt de gemeente advies aan Gedeputeerde Staten.
  • De gemeente beslist binnen 26 weken na ontvangst van de aanvraag of de omgevingsvergunning wordt verleend. Deze termijn kan met 6 weken worden verlengd.
  • De gemeente legt het ontwerpbesluit over de omgevingsvergunning ter inzage. Binnen 6 weken kan een ieder een zienswijze hierover indienen.
  • Bent u het niet eens met dit ontwerpbesluit dan moet u in uw zienswijze toelichten waarom u het niet eens bent met de beslissing.
  • Nadat het besluit is genomen kunt u, als u een zienswijze hebt ingediend, binnen 6 weken na bekendmaking in beroep bij de rechtbank. Ook andere belanghebbenden kunnen in beroep bij de rechtbank.

Archeologische monumenten
De vergunning voor beschermde archeologische monumenten is niet opgenomen in de omgevingsvergunning. Hiervoor blijft een archeologische monumentenvergunning bestaan. Een omgevingsvergunning die aangevraagd wordt voor bouw-, aanleg- of sloopactiviteiten aan een beschermd archeologisch rijksmonument geldt niet voordat ook een archeologische monumentenvergunning is afgegeven.

Soms kan een woning of bouwwerk de status van monument verkrijgen. Het voordeel hiervan is dat u subsidie en/of belastingaftrek kunt krijgen voor het onderhoud. Wel moet u altijd een vergunning aanvragen voor (ver)bouw en onderhoud. Hier zijn strenge regels aan verbonden. Voor het plegen van regulier onderhoud is geen vergunning vereist.

Houdt u er rekening mee dat u als eigenaar van een monument niet zonder meer alle veranderingen aan uw eigendom kunt doorvoeren. Ook bent u verplicht onderhoudswerkzaamheden te verrichten als dit voor het behoud van het monument nodig is.

Een link van de overzichten van de gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten treft u hieronder aan.